Tasi jeshil i kripës-nga Flogerta Krypi

241

Kur u zhvendosëm nga Krraba në Tiranë përpara 17 – të vitesh, kishim shumë pak gjëra me vete. E gjithë shtëpia jonë mblidhej në një makinë mesatare për zhvendosje shtëpish. Morëm veç një raft, rrobat, enët e kuzhinës dhe një tas cilindrik jeshil ku rrinte kripa. Ishim të lumtur. E para sepse do e kishim shtëpinë shumë të madhe, në krahasim me dy dhomat e Krrabës dhe e dyta sepse kishim shkollën shumë afër. Dhe mbi të gjitha tim eti nuk do i duhej të dilte në katër të mëngjesit për të ikur në punë. Ai ecte çdo ditë për rreth dy orë derisa të gjente një makinë, për të arritur tek 313. Tani i duhej thjesht të merrte autobusin e lagjes dhe ikte në qendër. Për ne kaq mjaftonte për të qenë të lumtur.

Pasi erdhëm në Tiranë vuajtëm shumë. Ishim shumë të varfër, vashdojmë të jemi dhe sot, por kjo nuk ishte e vetmja arsye pse ne vuanim. Kur erdhëm në Tiranë, xhaxhi Iliri mori familjen e tij në Itali. Për ne ishte e çuditshme të jetonim pa disa njerëz që ishin shfaqur në jetën tonë shumë shpejt dhe po ashtu ishin larguar. E megjithatë çdo verë ata vinin tek ne. Ai merrte makinën e tij dhe pas disa orësh të gjata rruge nga Genova, me bagazhin me plot dhurata ai vinte tek ne. Njerëzit në lagjen tonë e njihnin xhaxhi Ilirin sepse ai nuk harronte të sillte çokollata dhe për ata. Na çonte tek shtatë xhuxhat, na sillte libra, lodra, rroba të reja, por më shumë se të gjitha atë një muaj që ai ishte në Tiranë askush nuk qante asnjëherë. Varfëria vazhdonte, por prapë ne kishim dikë që na donte. Dikë që interesohej nëse na duhej diçka më shumë se ç’mund të na jepnin prindërit tanë.

Xhaxhi Iliri nuk kërkonte shumë gjëra. Një pjatë me gjizë dhe speca të skuqur, groshë, mish të thatë (nëse kishim) dhe një gotë raki në mëngjes. Nga darka një palë letra bixhozi i mjaftonin për të kaluar shumë orë duke folur me tim atë dhe duke e mundur atë. Xhaxhi Iliri bënte me hile dhe kjo ia shkatërronte nervat tim eti. Ata mund të rrinin dhe disa orë pa folur, thjesht sepse im atë mbante qëndrim. E megjithatë kur vinte darka dhe shtronim pjatat gjëja e parë që kërkonte ishte tasi jeshil i kripës. Ai e hante çdo ushqim me aq kripë sa donte ai. Sasia e kripës ndryshonte në çdo vakt. Unë e shihja nga larg dhe nuk harroja asnjëherë, rëndësinë e tasit jeshil të kripës.

Në vitin e nëntë pas ardhjes në Tiranë, xhaxhi Iliri vdiq. Ai nuk erdhi dot për të kaluar muajin tonë të paqes. Pjatat me meze nuk e mbuluan më korridorin e gjatë 11 – të metra.  Vera humbi çdo kuptim. Mobiljet me kalimin e viteve u bënë më të mira, por ne nuk ishim më të lumtur. Nuk qemë asnjë verë të lumtur. Çdo gjë humbi. Ne nuk ikëm më tek shtatë xhuxhat, nuk festuam ditëlindjen e Tildës dhe Marselit si dikur dhe thuajse të gjithë verën vuajtëm. Verë pas vere shtëpia jonë u përmirësua. Sigurisht ne u rritëm. Filluam të punonim dhe të vendosnim çdo gjë siç duhej, e megjithatë diçka mbeti aty. Tasi jeshil i kripës. Askujt nuk i ra ndër mend se ai duhej ndryshuar. Askush nuk mendoi për kripën dhe pse ne e kemi mbiemrin Krypi. Në heshtje krijuam një pakt mes nesh. Tasi jeshil i kripës do mbeste aty, relikë e vjetër e jona.

Këtë verë unë erdha në gusht në Tiranë. Ditën e ditëlindjes së Marselit. Festuam si çdo vit, por ashtu si të gjithë e dinim diçka mungonte. Xhaxhi Iliri dhe të gjithë familja e tij, por këtë askush nuk e tha me zë të lartë. Dhe pse ne e dinim. Të gjithë nën heshtje pritnim që ai të thonte dhe “100 vite o Blondi”. Xhaxhi Iliri kishte një pseudonim për të gjithë, përveç meje. E kjo më trishtonte. Mbase sepse atëherë se kuptoja bukurinë e të qënurit ndryshe. Këtë verë kur po skuqja patatet në fund të korridorit, pa dashur derdha tasin jeshil të kripës. Për disa minuta thjesht e pashë. Nuk dija çfarë të bëja. Më saktë nuk kisha fuqi të mendoja, se gjithçka u kthye pas.

Në shtëpinë tonë të re, ku ne vashdojmë të jemi të varfër dhe nuk më vjen fare turp për këtë, kishte ndryshuar çdo gjë nga ai moment që ishin futur aty, përveç tasit jeshil të kripës. Muret janë suvatuar, kemi shtruar pllakat, kemi rregulluar banjon, por ai tas jeshil i kripës nuk ndryshoi asnjëherë. Ai vashdon të mbetet aty, jeton me kripë e kujtimeve tona. Na kujton se dikur ne ishim të lumtur. Më të lumtur se shumica e njerëzve që kemi njohur gjatë jetës tonë. Atë ditë unë e pastrova vendin, rregullova koridorin dhe shkova në dhomë, por nuk guxova të thoja me zë të lartë gjithçka më erdhi në mendje.

Para pak ditësh mora vesh që 7 xhuxhat janë shkatërruar. Qava. Ai është i vetmi vend në Tiranë ku unë kisha kujtime fëmijërie të lumtura. E megjithatë kjo më kujtoi se shumë shpejt çdo gjë që ekzistonte nga xhaxhi Iliri do vdesë. Atë ditë unë do vjedh tasin jeshil të kripës dhe do e fsheh. E ku i dihet, mbase kur unë dhe ai të takohemi prapë ai do ketë nevojë për të. Unë e mbaj mend mirë. Ai ishte i trishtuar gjithmonë, por trishtimi i tij fshihej në sytë tona të lumtura. Ne ishim të lumtur. Mjaftonte ai tas jeshil kripe, një pjatë me gjizë dhe bisedat deri në tre të mëngjesit. Ato biseda nuk u përsëritën kurrë, se askush nuk është aq i varfër sa ne dhe xhaxhi Iliri. Se ata nuk e kanë një tas jeshil kripe.